Masaż lodem – kriostymulacja czy ochładzanie?

Kriostymulacja czy ochładzanie?

Ważne pytanie, ponieważ rozróżnianie kriostymulacji od ochładzania ma istotne znaczenie w leczeniu świeżych urazów oraz w rehabilitacji pourazowej. Oczywiście właściwa aplikacja zimna zależy w dużej mierze od praktyki i wiedzy terapeuty, jednak istnieją możliwości obiektywizacji zabiegu.

Ochładzanie

Ochładzanie to niestymulacyjne techniki powolnego odbierania ciepła przez dłuższy czas 15-30 minut, najczęściej aplikowane w powtarzalnych cyklach. Ilość odebranego ciepła, jak i penetracja zimna w głąb tkanek, jest podczas ochładzania dużo większa niż podczas kriostymulacji ze względu na długi czas działania zimna.

Ochładzanie powoduje spowolnienie metabolizmu ochładzanych tkanek, zahamowanie rozwinięcia się stanu zapalnego oraz zmniejszenie krwawienia z uszkodzonych tkanek.

Ochładzanie jest pomocne w leczeniu ostrych stanów zapalnych. Nie jest wskazane w leczeniu przewlekłych stanów zapalnych i stanów przeciążeniowych narządów ruchu, które w celach naprawczych potrzebują podwyższonego metabolizmu.

Najpopularniejszymi sposobami ochładzania są owijania mokrymi prześcieradłami, termożele, nadmuchy schłodzonym powietrzem i okłady lodowe – aplikowane zawsze z użyciem warstwy izolacyjnej między skórą i lodem. Słynna procedura leczenia świeżych urazów P.R.I.C.E. (Protection, Rest, Ice, Compression, Elevation) wykorzystuje oczywiście technikę powolnego i długotrwałego ochładzania.

Kriostymulacja

Kriostymulacja to stymulacyjne techniki intensywnego odbierania ciepła w krótkim czasie ok. 3 minut. Najczęściej aplikowane w powtarzalnych cyklach.

Kriostymulacja powoduje odruchowe pobudzenie mikrokrążenia i przyspieszenie metabolizmu w wyniku czego dochodzi do procesów naprawczych tkanek.

Kriostymulacja jest pomocna w leczeniu i rehabilitacji stanów przeciążeniowych narządów ruchu oraz przy przewlekłych uszkodzeniach. Nie jest wskazana w ostrych stanach zapalnych.

Najszybszym, najbardziej stymulującym sposobem oziębiania jest woda z lodem. W lodowatej kąpieli odbieranie ciepła tkankom jest kilkadziesiąt razy większe niż w komorze kriogenicznej, w której powietrze ma ok. -120°C. To samo dotyczy kriostymulacji miejscowej, do której zalicza się m.in. masaż lodem. Jak widać, szybkie odebranie dawki ciepła nie musi wiązać się z tzw. temperaturami krańcowymi. (Więcej na ten temat w artykule Kriokomora czy przerębel)

Kriostymulacja powoduje znaczny wzrost ukrwienia tkanek, co sprzyja lepszej przemianie materii i w rezultacie szybszej eliminacji nagromadzonych szkodliwych produktów przemiany materii. Poprawia się też przepływ i oczyszczanie chłonki w układzie limfatycznym. Efektem zabiegów kriostymulacji jest ogrzanie tkanek, uznawane za o wiele korzystniejsze niż ogrzanie energią z zewnątrz.

Masaż lodem

Masaż lodem charakteryzuje się bardzo szybkim tempem odbierania ciepła. Zgodnie z wcześniej cytowanymi definicjami kriostymulacji, czas obniżenia temperatury skóry z 30,04°C do 14,26°C zaledwie po 1 minucie masażu lodem klasyfikuje ten sposób wymiany ciepła do technik kriostymulacji.

przed zabiegiem   zaraz po zabiegu

przed zabiegiem                                                          zaraz po zabiegu

1-minutowy masaż lodem okolicy mięśnia czworogłowego uda → źródło zdjęć

Kriostymulacyjny zabieg masażu lodem składa się z dwóch etapów tworzących zjawisko tzw. gry naczyniowej. W pierwszym etapie podczas masażu lodem dochodzi do intensywnego odbioru ciepła który można rozpoznać po krótkotrwałym zbieleniu skóry na skutek zwężenia powierzchownych naczyń krwionośnych i co wywołuje pierwszą fazę gry naczyniowej. Po zabiegu powstaje czynna powierzchnia przekrwienia z wyraźnym odgraniczeniem od powierzchni skóry nie objętej zabiegiem, co jest drugą fazą gry naczyniowej.

KRIOTERAPIA  [gr. krýos „lód”, „zimno” + gr. therapeía „leczenie”]

Termin krioterapia obejmuje wszystkie metody leczenia za pomocą niskich temperatur. Z powodu dużego uogólnienia termin jest zawłaszczany do określania poszczególnych metod obniżania temperatury tkanek w sposób zawężający jego znaczenie. Szczególnie, rozbieżności powstają przy próbach zawłaszczania pojęcia krioterapii do tylko pewnych przedziałów temperatur bez uwzględniania intensywności sposobów wymiany ciepła, o czym była mowa powyżej.

Rozwiązaniem tych rozbieżności jest precyzujący podział krioterapii na kriochirurgię, kriostymulację i ochładzanie ze względu na ich wykluczające się lecznicze zastosowania. Każdy z tych trzech sposobów wymiany ciepła wymaga innych technik aplikacyjnych.

  Cel
zabiegu
Dawka
zimna
Moc
zimna
na cm2
Tempo
schła-
dzania
Czas
trwania
zabiegu
Temp.
skóry
Głębokość
penetracji
temp. w
  tkance
Czas utrzym.
niskiej
temp.
kriochirurgia zamrażanie,
niszczenie
tkanki
mała bardzo duża bardzo duże bardzo krótki -2°C do -190°C od kilku mm do kilku cm
kriostymulacja wzrost
przepływu
krwi,
zwiększe-

nie metabo-
lizmu
średnia średnia duże krótki ok. 3 minut, cykle max. ok. 0°C płytka krótki
ochładzanie utrzymanie obniżonej temp.
tkanki
duża mała małe długi ok. 15-30 minut, cykle powyżej 0°C głęboka długi

Według prof. K. Spodaryka podstawowe znaczenie dla osiągnięcia założonego efektu biologicznego (terapeutycznego) mają:

  • tempo schładzania, tj. czas osiągania niskiej temperatury w tkance,
  • temperatura osiągnięta w tkance,
  • czas utrzymywania się niskiej temperatury w tkance.

Oczywiście różne środki kriogeniczne zarówno te nowoczesne jak i tradycyjne, w zależności od sposobów ich aplikacji, mogą być stosowanie zarówno jako metody niestymulacyjne (ochładzanie) lub stymulacyjne (kriostymulacja). Dlatego pojęcie „mocy” zabiegu zależy przede wszystkim od celu jego zastosowania.

Więcej o wskazaniach i przeciwwskazaniach w artykule o kriostymulacja masażem lodem

Zobacz także:

  1. Wymiana ciepła – kriokomora czy przerębel?
  2. Krioterapeutyczny masaż lodem VIT ICE®

Piśmiennictwo:

  1. Balneologia Polska 1/2006, s. 64-67

 

przejdź do sklepu Strona główna

 

 

Tags:

Dodaj komentarz